یادداشت مهندس تقی زاده مدیر عامل شرکت در ماهنامه تخصصی "بورس امروز" شماره ۵

%d9%85%d8%b5%d8%a7%d8%ad%d8%a8%d9%87 رسالت بورس انرژی آزاد سازی قیمت برق از اسفندماه سال ۱۳۹۱ که بورس انرژی آغاز به کار کرد تا کنون معاملات برق، سنگ، قطران و غیره، در این بازار انجام شده است. در بورس انرژی در زمینه انرژی برق، تلاش خوب و وافری صورت گرفته تا این بازار جایگاه واقعی خود را پیدا کند. به رغم اینکه بازار بورس انرژی برق یک ضرورت اجتناب ناپذیر است، اما تا زمانی که زیرساخت های سخت افزاری و نرم افزاری صنعت برق اصلاح نشود، بورس انرژی برق هرگز به هدف اصلی خود نرسیده و صنعت برق کشور به پویایی لازم دست نخواهد یافت. حال سوال این است که هدف از بازار بورس انرژی برق چیست و به کدام نقطه می­خواهد برسد؟، اصلی ترین هدف بورس انرژی برق، کشف قیمت واقعی برق است. به گونه ای که در یک فضای رقابتی هم در سمت عرضه و هم در سمت تقاضا، قیمت واقعی برق در هر لحظه کشف و معامله شود. در شرایط فعلی حاکمیت دولت بر صنعت برق و نگاه دولتی به این صنعت تضاد کتملا مشهود با این هدف دارد و ادامه ی روش های فعلی در بورس انرژی برق راه به جایی نمی­برد. ذات بورس می­بایست بر مبنای اقتصاد آزاد مبتنی بر رقابت باشد. تا زمانی که مشکلات موجود در اقتصاد انرژی به طور کامل جل نشده و قیمت برق آزتد نشود، بورس انرژی که باید گویای عرضه و تقاضا در فضای رقابتی باشد، با ابهام و تردید روبرو خواهد بود. بورس انرژی به هدف اصلی خود نخواهد رسید مگر آنکه صنعت برق از مرحله تولید تا توزیع از مالکیت دولت خارج شده و خصوصی شود. ( البته به غیر از بخش انتقال برق که ضرورت دارد دولتی بماند) باید در جهتی حرکت کرد که خصوصی سازی واقعی در این حوزه صورت گیرد که پیش نیاز این امر، قیمت آزاد انرژی (برق و سوخت) است. باید جسارت به خرج داد و اجازه داد قیمت های انرژي در کشور آزاد و واقعی شود. البته باید به این موضوع استراتژیک دقت داشت که نمی­توان به مردم شوک وارد کرد. جلوگیری از شوک بالا رفتن قیمت انرژی برق وظیفه دولت است و هزینه ی جلوگیری از شوک را دولت باید پرداخت کند. دولت می­تواند با آزاد سازی همزمان قیمت سوخت نیروگاه ها و افزایش درآمد خود از این محل، هزینه جلوگیری از شوک به مردم را پرداخت کند. به اعتقاد بنده در حال حاضر، در بازار بورس انرژی برق کشف قیمت صورت نمی­گیرد بلکه شرایط نابسامان درآمدی نیروگاه های بخش خصوصی و فشار مازادی که وزارت نیرو به واسطه عدم پرداخت مطالبات آنها به این دسته از تولید کنندگان وارد می کند، باعث شده تعداد محدودی از این تولید کنندگان برق به ناچار و برای دستیابی به حداقل نقدینگی، بخشی از انرژی تولیدی خود را در بازار بورس انرژی و صنعت برق عرضه کنند. در شرایطی می توان به پویایی این بازار امیدوار بود که مواردی که در ذیل آمده است، رعایت شود، در غیر این صورت بازار بورس انرژی برق با سکون در حالت فعلی و درجا زدن به تدریج خاصیت ذاتی خود را از دست داده و از بین خواهد رفت.
  • قیمت انرژي (برق و سوخت مورد نیاز نیروگاه ها) آزاد شود و تعیین قیمت های خود را به کشف قیمت در فضای رقابتی هم در سمت عرضه و هم در سمت تقاضا بدهد.
  • دولت می تواند شوک قیمتی ناشی از بند یک را به صورت پرداخت یارانه نقدی به مصرف کننده نهایی کنترل کند. (از محل درآمد ناشی از افزایش قیمت سوخت نیروگاه ها)
  • تمام نیروگاه ها (تولید) به بخش خصوصی واگذار شود و تا زمانی که این مهم صورت گیرد نیروگاه های دولتی موظف باشند برق تولیدی خود را در فضای رقابتی بورس انرژی عرضه کنند.
  • تا زمان واگذاری کامل نیروگاه ها به بخش خصوصی، نیروگاه های دولتی مکلف باشند پول سوخت مورد نیاز نیروگاه را مشابه بخش خصوصی پرداخت کنند ( در حال حاضر وزارت نیرو بابت سوخت نیروگاه های دولتی پولی را پرداخت نمی کند و این موضوع باعث هدر رفت انرژی در حجم بسیار بالایی شده است).
  • کلیه نیروگاه ها (خصوصی و دولتی) کل انرژی تولیدی خود را در بازار بورس انرژی عرضه کنند و سیستم فروش برق به شرکت مدیریت شبکه حذف شود.
  • در سمت تقاضا، مصرف کنندگان نهایی (مشترکین خانگی، صنایع و ...) برق مورد نیاز خود را خریداری کنند (البته شرکت های خرده فروش نیز می توانند در این بازار خرید برق انجام دهند)
  • خریداران انرژی برق می بایست برق مورد نیاز خود را در دوره های روزانه، هفتگی و یا ماهیانه پیش خرید کنند.
  • شرکت های توزیع به بخش خصوصی واگذار شود (تا قبل از واگذاری این شرکت ها، وزارت نیرو بابت توزیع برق به ازای هر کیلووات مبلغی را از تولید کننده دریافت کند.)
  • وزارت نیرو بابت انتقال برق، مبلغی را به ازای هر کیلووات ساعت از تولید کننده دریافت کند.
  • در شرایط فعلی می توان اجازه مصرف هر میزان از انرژی برق را به مصرف کننده نهایی داد و برای انرژی مصرف شده که مازاد بر خرید باشد با مکانیزم های قانونی جرائمی در نظر گرفت.
در دراز مدت استفاده از کشورهای هوشمند می تواند این معضل را حل کند. مشکلات ارائه شده نیاز به اصلاح زیر ساخت های صنعت برق و همچنین اصلاح قوانین دارد که تدریجا باید انجام شود. اعتقاد بنده بر این است که تنها راه علاج صنعت برق و خلاص شدن وزارت نیرو از بدهی هایی که هر ساله رو به تزاید است، فعال سازی بورس انرژی با شرایط ذکر شده باشد. متولیان امر باید با درایت و جسارت وارد چنین فضایی شده و آزاد سازی قیمت برق و سوخت مورد نیاز برق را کلید بزنند. اعتقاد دارم شاید در کوتاه مدت اثرات منفی این تصمیم کمی آزار دهنده باشد ولی به سرعت به سمتی خواهیم رفت که هم به نفع تولید کننده و هم به نفع تولید کننده و هم به نفع مصرف کننده خواهد بود. تولید کننده ناچار است سرمایه گذاری لازم جهت کاهش قیمت تمام شده خود را انجام دهد و مصرف کننده نیز به ناچار مصرف خود را کنترل کرده و در مصرف انرژی صرفه جویی خواهد کرد. جلوگیری از هدر رفت انرژی از پیامد های مثبت این فرآیند بوده که وظیفه ملی همه ما است. فعال شدن بورس انرژی با این شرایط می تواند بازار بورس انرژی را از ایران فراتر برده و کشور ما به هاب انرژی برق منطقه تبدیل شود.   برای دانلود ماهنامه تخصصی بورس امروز شماره ۵ اینجا را کلیک فرمایید.

افتتاح 5100 پروژه برقی باهزینه‌ای بالغ بر 20.5 هزار میلیارد +اسامی و جزئیات

سرویس صنعت برق نیوز، مهندس آرش كردي افزود: حدود 20 هزار و 592 ميليارد ريال و 128 ميليون يورو (هزينه ارزي) براي اجراي 5 هزار طرح آم…

تولید ۲۳ درصد انرژی برق جهان از انرژی‌های تجدیدپذیر

به نقل از ایسنا، آرش کردی امروز - دوشنبه - در مراسم سی و یکمین کنفرانس بین المللی برق گفت: صنعت برق ایران به عنوان بزرگ‌ترین شبکه …

تنها 35 درصد "افغانستانی‌ها" برق دارند

قدرت ‌الله دلاوری رئیس جدید شرکت برق افغانستان «برشنا»  اعلام کرد: اکنون تنها 35 درصد مردم افغانستان برق دارند یعنی نزدیک به 15 سا…

مرحله نخست نیروگاه تولید پراکنده «ایپنا» به بهره برداری رسید

به نقل از ایرنا، «آرش کردی» مدیرعامل توانیر در این مراسم، گفت :دولت از نیروگاه های مولد مقیاس کوچک حمایت می کند و در برنامه ششم تو…

آیا رشد بورس پایدار است؟

روزنامه جهان صنعت نوشت؛

 

علی صادقین در گفت‌وگو با ایسنا، به رفتار کنونی بورس اشاره کرد و در مورد علت روند صعودی بازار سرمایه گف…

نیاز به ۲۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در بخش برق برای ۵ سال آینده

به نقل از ایسنا، هوشنگ فلاحتیان - معاون وزیر نیرو در امور برق و انرژی-  امروز (دوشنبه) در مراسم سی‌ویکمین کنفرانس بین‌المللی صنعت …

پیک مصرف برق به 53 هزار مگاوات نزدیک شد

 

پیک مصرف برق کشور ظهر امروز 52 هزار و 692 مگاوات به ثبت رسید، درحالی که پیک مصرف برق کشور در روز مشابه پارسال 43 هزار و 882 مگا…